Normal, claro. Sudamérica, con tanto galego, fillo de galego e neto de galego con dereito a voto, queda lonxe e sen vixilancia,… e esas redes clientelares, maduriñas xa de tantos anos que se levan usando, axudan tamén a impor unha promoción electoral baseada nos regaliños e as paparotas.

Destes usos e costumes, seica non se libra ninguén. En terra de lobos, hai que ouvear coma eles, din en Ourense, e en tempos duros de votacións hai que aproveitar toda a vantaxe posible. E xa postos a soltar tópicos, se te pillan, négao todo.

¿Que vas a un mitin co certificado dunha subvención da Deputación de Pontevedra baixo o brazo? Pois non era para que eses pailarocos saiban a quen lle deben un favor, era para que o papel non se perdese no envío. ¿Correo electrónico, di vostede? Pero home, como se van entender os pobres velliños do centro galego co invento de internet. Iso é só algo que usan os modernos.

¿Que enviaches a unha galega de acento arxentino a que vaia porta a porta para pedir o voto, con gastos pagos por parte da Xunta? Mentira, todo mentira. Pagámoslle o billete de avión. para que fose ver á súa avoa moribunda. Se vostede ten problemas humanitarios que atender en Bos Aires, pase pola Secretaría Xeral de Emigración, que lle conseguimos un voo transoceánico nun dicir “Emilio Pérez Touriño”. E miren como no lo paga, a moi lurpia, índolle co conto á oposición.

Todo un vodevil, no que non pode faltar como contrapunto, lexislatura tras lexislatura, a promesa de implantar a votación en urna e limpalo todo de merda. Promesa que nunca se cumpre.

E logo nos estrañamos de que a xente non tome en serio a política…

Esta é a primeira ocasión en que os socios de Goberno na Xunta loitarán face to face, diante dos medios e con luz e taquígrafos. Ata agora, o único proceso electoral fora o das municipais, no que apenas trascenderan liortas de importancia. Entroutros motivos, porque tampouco tiña moito sentido tirarse a louza entre eles e, días despois, verse obrigados a pactar en boa parte dos concellos galegos.

Pero as xerais son diferentes. O BNG non precisa dos socialistas para nada. E Zapatero, por moi axustado que estea o resultado final, pouco lle ten o que acaden os nacionalistas no Congreso. Moi, moi axustadas terán que estar as contas para que o PSOE precise do nacionalismo galego, aínda que isto non significa que o BNG non poida ser decisivo en Madrid. Pero ben saben na sé nacional de Rodríguez de Viguri que iso de non xogar con dúas barallas (estilo CiU ou PNV), adaptables a calquera ideoloxía e pacto, réstalle capacidade de decisión á formación frontista. Iso, engadido ao número de escanos, claro.

E con estas, empezaron os golpes. A Quintana non lle gustou o dos 400 euros de ZP. Pouco tardou o xefe de Organización dos socialistas, Ricardo Varela, en comparar esa medida co salario de liberdade que promove a Vicepresidencia. A crítica de Quintana “ten moito que ver” coa campaña electoral, dixo o político lucense.

E a cousa, lonxe de amainar, continúa. Agora toca plano acuícola. Hoxe mesmo, o BNG ofreceulle un pacto ao PSdeG para modificalo deixando tres piscifactorías. Esa proposta non foi ben acollida polos socialistas, que lles acusan de “airear” os trapos sucios do Goberno fóra de San Caetano.

Tendo en conta que aínda un mes para a cita electoral… alguén da máis?

Pero, por suposto, Alberto di que a demora non se debeu a discrepancias internas, non, diso no PPdeG non hai. Lembremos que durante a sucesión de Fraga, e tamén cando Baltar estivo a piques de montar unha escisión, os líderes populares non facían máis que repetir na prensa que alí todo o mundo estaba de acordo en todo. Eles son un partido cohesionado, non como eses caixóns de saste do PSOE e o BNG.

E de seguro que, con tanta unidade, todos, boinas e barretes, estiveron encantados de readmitir por sorpresa a Nava Castro, a raíña de Ponteareas. Esquecido queda xa o asuntiño aquel de romper o goberno polo plan de urbanismo. Tan esquecido que se lle dá o número 3 na lista por Pontevedra, un posto que practicamente garante un asento no Congreso

Xunto a sorpresa de Castro, temos o que Feijóo chama “renovación respetuosa” das listas, consistente en coller a xente que nunca fora candidata ao Congreso ou ao Senado, pero que leva no partido unha chea de anos. E difícil non recoñecer un nome nos postos altos. Aquí, todos xuntiños:

Por exemplo, os catro números un. Na Coruña, Antonio Erias, un paracaidista que foi rival de Paco Vázquez nas municipais de 1999 e que obtivo un dos peores resultados do PP na cidade. En Lugo, Joaquín García Díez, alcalde antes que Orozco. En Ourense, Celso Delgado, que xa foi cabeza de lista en 2000 e 2004. En Pontevedra, Ana Pastor, deputada dende 2000 e Ministra de Sanidade con Aznar.

Outros casos de “renovación” son Juan Juncal, ex alcalde de Ferrol, Corina Porro, ex alcaldesa de Vigo, Gerardo Conde Roa, candidato á alcaldía de Santiago en 1987 e en 2007, Arsenio Fernández de Mesa, ex delegado do Goberno en Galicia, Mª Jesús Sainz, unha das moitas ex conselleiras de Educación de Fraga, Jose Luis Torres Colomer, actual alcalde de Ribeira, Raquel Arias, alcaldesa de Sober…

Todos eles teñen unha alta probablidade de ocupar un dos escanos que outorgan os votantes galegos no Congreso ou no Senado. Unha grande reponsablidade, que consiste, ante todo, en cobrar un sobresoldo e votar si ou non segundo mande o xefe do Grupo Popular. Normal que Feijóo non queira deixala en mans de completos novatos.

O malo é outros datos máis de andar por casa fan que nos, os mileuristas e sub-mileuristas, non o notemos. Principalmente, a altisima inflación e o estancamento dos salarios.

Habería moitas cousas que o Goberno podería facer cos seus cartos para mellorar o nivel de vida dos cidadáns, ideas xa tópicas como investir en I+D, reforzar a inspección de traballo, mellorar a atención sanitaria, a implantación das TIC ou pagarlle directamente a SGAE para que deixe de dar a lata. Pero semella que aos políticos sempre se lles ocorre a mesma solución: baixar os impostos.

Vale que pagar o IRPF, o IVA, o IBI o Imposto de Sociedades e todas esas cousas é unha lata co pouco que cobramos, vale que os impostos en España cargan de máis as tintas nas rendas medias. Nese sentido, medidas como a de reducir o Tributo de Sucesións nos tramos que afectan sobre todo aos autónomos e os agricultores, pode ser unha medida razoable. Pero non se pode esquecer que son a principal fonte de ingresos do Estado.

Podemos coller ese símil que tanto lles gusta aos neoliberais e imaxinarnos que o Estado é unha empresa. Colle un bo momento económico, deseña un bo produto e comeza a atraer clientes. E os xefes fórranse. Pero dálles a tolemia e en vez de reinvestilos na compañía, para diversificar negocio, innovar ou cousas desas, deciden baixar os prezos e comezar a vender por baixo do custo de produción… máis lle vale comezar a investir ben en bolsa se non quere ir ao tacho.

Señores políticos, por favor. Non é cuestión de quitarnos os impostos. É cuestión de facer algo sensato cos cartos que cobran grazas a eles.

Diante disto, a Xunta anuncia cambios. Acabouse priorizar o ladrillo, aínda que o AVE recibirá unha parte significativa dos investimentos. Sendo optimistas, é de esperar que en 2013 estea rematado -ou a piques- esta infraestrutura da que se leva falando tempo inmemorial. Será, este, o derradeiro esforzo inversor en camiños de ferro?

Agora fálase día e noite de innovación, de I+D+i, de sociedade de coñecemento. Aplicado na práctica, o conselleiro aposta por poñer en marcha novos produtos alternativos. O valor engadido. O feito diferencial. Conservas de percebe. Iogures revitaminados. E un longo etcétera…

Tamén se referiu á alta tecnoloxía. Dende o supercomputador Finis Terrae, dos máis potentes de España, ata o centro de investigación en vehículos intelixentes. Sexa o que for, son moitos cartos e terán que dar para moito. Houbo quen se alegrou de que Galicia seguise sendo rexión obxectivo de converxencia. É bo percibir axudas da Unión Europea. O que invita á reflexión son as causas de que Galicia requira esas axudas.

Na sinatura dos programas operativos, Danuta Hubner destacou as boas ideas de investimento previstas pola Xunta, en referencia, por exemplo, ao saneamento das rías. Ela xa coñece Galicia, fixo unha ruta en helicóptero. É de imaxinar que non coñeceu o Gaiás. Porque de ser así, se cadra Bruxelas non sería tan xenerosa…

Está claro que o presidente dos populares galegos coñece de que vai o tema de licitacións, adxudicacións, proxectos de obra e autorizacións ambientais. Foi conselleiro de Política Territorial, equivalente á galega dese Fomento que a xuizo do PP, tan mal defende Magdalena Álvarez para os intereses de Galicia.

E do seu paso por Correos e o Insalud, Núñez Feijoo conserva esa sona de “xestor audaz”, de perfil tecnócrata, de técnico máis que de político. Así foi como chegou a Galicia, aínda que as circunstancias de 2005, a caída de Fraga e o seu afianzamento como líder da oposición teñen mudado a súa forma de actuar. Non vale un técnico como crítico do bipartito.

Chegados a este punto, que gañaría Feijoo marchando a Madrid? De cumprirse esa hipótese, tería pouco menos dun ano para ocupar o cargo. Pasaría a ser ministro en Marzo de 2008, e as eleccións galegas serán -salvo novidade- a mediados de 2009. ¿Tempo suficiente para incrementar a súa presenza entre os votantes galegos?

Hai dúbidas ao respecto. Non tería tempo de inaugurar as grandes obras do AVE, e só algúns tramos da Autovía Transcantábricas, as grandes obras que está a executar Fomento en Galicia. Pola contra, perdería totalmente o contacto co día a día galego, coa vida política do país.

A opción de ministro como paso previo a candidato saiulle medianamente ben a López Aguilar en Canarias. Gañou as eleccións. Pero non goberna, e tampouco volveu ser ministro. Por iso xurden dúas dúbidas: ¿Está Feijoo polo labor, se o require Rajoy? ¿Que pasará co partido, se acepta esa opción e sae elixido?

Pero o feo do asunto non é o que conseguiu Quintana. Tampouco o que non conseguiu, ou o que lle volveron negar. A cuestión é, simplemente, de formas.

Zapatero non saiu á porta da Moncloa a recibir a Quintana. Non hai foto dos dous mandatarios dándose a man na entrada da casiña, ou invitándolle a introducirse no recinto residencial. Do típico, nada de nada. Supoñemos que o de Allariz petaría na porta, ou chamaría ao timbre. Quintana sempre foi un home de recursos.

Arriscándonos a falar de máis, resulta novidoso que o xefe do Executivo pasase olimpicamente dun invitado como o noso vicepresidente. Quizais veulle nese momento un apretón, ou Quintana foi demasiado puntual, ou… En todo caso, négome a pensar que o presidente do Talante estea perdendo facultades agora que remata a lexislatura.

O demoledor dictame da comisión só é un aviso a navegantes. Pouco importa que esas conclusións, en certa medida, xa estivesen prefixadas semanas antes de que comparecese o máximo responsable da execución da Cidade da Cultura. Todo documento no que aparece a palabra Fiscalía contén, en principio, unha especie de bomba de reloxería no seu envoltorio. Quen saiba xogar mellor con ela obterá réditos. E os demais, corren o risco de que lles estoure na faciana sen enterarse.

A estratexia dos socios de goberno parece clara: sinalar a Pérez Varela como cabeza de turco do Gaiás. E contrariamente ao que agardaba o PP, o punto forte do dictame está no post-Fraguismo. Concretamente, na creación dunha empresa (Chuvieira) liderada polo mesmo Pérez Varela, e con presuntos vínculos coas adxudicacións da Cidade da Cultura.

Mentres, o Partido Popular tiña tamén unha liña de acción preparada: a inacción do bipartito na posterior xestión do Gaiás. Colocada a primeira pedra a principios de 2001, a Xunta xa fala de 2012 como data de remate. E cada ano que pase será utilizado polo PP como proba da suposta paralización que voa por riba dos tellados deseñados por Eisenman.

Preguntas no aire, sobre a oposición: ¿Manterá o PP ese distanciamento respecto a Pérez Varela? ¿Actuará a Fiscalía, e de non ser así, levará algún dos partidos o caso diante dos tribunais?

Pregunta, sobre o Goberno: ¿Deixará de levar o PSdeG o papel predominante na nova defensa do Gaiás? ¿Pasará o BNG a liderar o novo proxecto, tendo en conta que controla a Consellería de Cultura e máis a de Innovación?

E unha cousa máis. Ollo á suposta financiación do Goberno central no proxecto. Hoxe mesmo, César Antonio Molina negou tal posibilidade, pese a que en agosto situou o Gaiás como lugar clave nos actos de celebración do segundo centenario da independencia iberoamericana. Iniciativas si. Colaboración, tamén. Pero cartos…

O barón ouresán exerceu hoxe de nigromante na resurreción da Xunta Local do PPdeG en Ourense, un organismo que en principio serve para arranxar os asuntos internos do partido, pero que levaba 20 anos sen convocarse, porque os mencionados asuntos resólvense mellor en corredores e restaurantes que en calquera asemblea. A Xunta Local regresa, pois, agora que os populares perderon a alcaldía polos pelos e coa intención (Baltar dixit) de volver recuperar o bastón de mando do concello. É dicir, renace como unha ferramenta para facer oposición. A ver como lles sae.

Neste acto inagural, Baltar tivo ademais un momento psicoanalítico cando describíu ao presidente deste organismo redivivo, Enrique ‘Poly’ Novoa. Dixo del que é moi honrado e todas esas cousas, pero tamén que “nunca buscou ningún cargo”. Esta forma de describir a alguén que foi candidato a alcalde é, cando menos, rechamante, e encerra unha explicación malintencionada.

Podíase dicir que para Baltar, presentarse a unhas eleccións democráticas non é optar a un cargo. Podíase pensar que para Baltar, optar a un cargo é presentarse na oficina de alguén a preguntar “¿Que hai do meu?”

¿Criticará Eisenman a Manuel Fraga? Das moitas comparecencias acumuladas ata agora, unha das principais conclusións é que o proxecto arrancou “cunha cifra estimativa”, ou o que é o mesmo, que ata o menos posto en cifras sabía que o dos cento e pico millóns de euros de orzamento era unha quimera.

Sería unha sorpresa, xa que logo, que o arquitecto ficase alarmado na Cámara galega polo inxente gasto das obras. Queda pouco para comprobalo.

De igual xeito, é de prever que lle preguntarán polos seus honorarios, ou polo papel do presidente da Xunta no proxecto. E ata aquí podo ler…

Mais tamén semella que a aparición de Eisenman no Pazo do Hórreo será, por riba de todo, mediática. Porque damos por feito que non dirá nin pío do proceso de selección (que pode dicir el?), nin das empresas ás que se lles adxudicaron os traballos, porque non é cousa súa. Só faltaría que inda por riba, o pai do Gaiás non defendese a morte o proxecto. É máis, o raro sería que non fose o máximo valedor de semellante infraestrutura. Veremos.